معاونت آموزش و پژوهش وزارت امور خارجه

سخنراني جناب آقاي دكتر آهني در ششمين ميزگرد

دفتر مطالعات سياسي و بين‌المللي با
مؤسسه مطالعات و تحليل‌هاي دفاعي هند
22-21تيرماه 1388

سخنراني جناب آقاي دكتر آهني در ششمين ميزگرد

بسم الله الرحمن الرحیم

آقاي سفير؛
آقاي مديركل،
خانم ها ،آقايان؛
جاي خوشحالی است كه امروزشاهد برگزاري ششمين نشست ميزگرد مشترك دفترمطالعات سياسي و بين‌المللي و موسسه مطالعات و تحليلهاي دفاعي هند هستيم. از جناب آقاي سانجاي سينگ (Sanjay Singh)سفير محترم هند در تهران به خاطر شركت در اين مراسم و مساعدت در برگزاري آن تشكر مي‌كنم. به جناب آقاي شري سيسودا (Shri N.S.Sisodia) مديركل IDSA و هيات همراه براي سفر به جمهوري اسلامي ايران جهت مشاركت در ميزگرد خوش آمد مي‌گويم. همچنين از جناب آقاي موسوي مديركل دفتر مطالعات و گروه مطالعات آسيا و اقيانوسيه بخاطر تدارك اين ميزگرد تشكر مي‌كنم. اميدوارم دو موسسه بتوانند با تشريك مساعي در خصوص مباحث كاربردي و ارائه راهكارهاي جديد و شفاف، قدمي به جلو در جهت توسعه روابط بين دو كشور و تقويت همكاريهاي منطقه‌اي و بين‌المللي بردارند.
نقش مراكز مطالعاتي و كانون‌هاي فكر به دليل فراهم ساختن شرايط و فضاي لازم، توجه به ظرفيت‌هاي بالقوه ، و ارائه راهكارها و رويكردهاي جديد جهت كمك به برنامه‌ریزی و تنظیم مناسبات در سياست و روابط خارجي حائز اهميت است. اين مراكز همچنين نقش تاثيرگذاري در ارائه و بهره‌گيري از ديدگاههاي محققين و انديشمندان در روند توسعه سياسي و اقتصادي كشورهاي متبوع خود و تبیین تحولات و روندهای منطقه‌ای و بین‌المللی بعهده دارند. موفقيت در ايفاي اين وظایف باعث رشد و گسترش اين مراكز در سطح دنيا شده است كه اين امر در آسيا نيز بتدريج در حال شكوفائي است. بدون ترديد تقويت ارتباط و تعامل بين اين مراكز بسيارحائز اهميت مي‌باشد.
خوشبختانه دفترمطالعات سياسي و بين‌المللي طي سالهاي اخير در اين گامهاي موثري برداشته كه ارتباطات منظم با مراكز مطالعاتي و تحقيقاتي و كانونهاي فكر معتبر جهاني نظير موسسه مطالعات و تحليلهاي دفاعي هند از آن جمله است .
برگزاري منظم ميزگردهاي مشترك در تهران و دهلي‌نو، و بررسي و تجزيه و تحليل موضوعات و مولفه‌هاي تاثيرگذار در روابط فيمابين دو كشور در عرصه‌هاي گوناگون و تبادل ديدگاهها و تحليل‌ها در قبال مسائل مهم منطقه‌اي و بين‌المللي نشانگر حسن توجه دو موسسه در انجام وظايف خود و كمك آنها به تعميق روابط كهن دو ملت ايران و هند مي‌باشد.
البته لازم است دو موسسه، روابط را صرفاً به برگزاري ميزگرد مشترك محدود نكنند بلكه طرق ديگر همكاريها نظير تبادل محققين، برگزاري سمينارها و كارگاههاي مشترك و نظایر آن را مدنظر قرار دهند.
مباحث مهمي در دستور كار ميزگرد امروز قرار گرفته است كه محقيقين دو مركز ديدگاههاي خود را تشريح خواهند كرد. ليكن قبل ازشروع مباحث ،مايلم نكاتي را به اختصار بيان كنم.
روابط و مناسبات جمهوري اسلامي ايران و هند بعنوان دو كشور بزرگ و تاثيرگذار و دو قدرت نوظهور در منطقه و جهان، ديرينه بوده و ريشه در تاريخ دارد.
گسترش روابط دو كشور در عرصه‌هاي مختلف طي سه دهه گذشته و بوي‍ژه سالهاي اخير بيانگر عزم رهبران دو كشور و اراده سياسي آنان براي ارتقاء مناسبات مي‌باشد. درحوزه اقتصادي دو كشور طي سالهاي اخير حجم مبادلات سالانه قريب به ده ميليارد دلار را در روابط اقتصادي تجربه كرده‌اند كه حاكي از روند روبه رشد علقه‌هاي اقتصادي بين دو كشور اس. درعين حال اعتقاد دارم اين حجم از روابط نيز بيانگر ظرفيتهاي بالقوه و بالفعل دو كشور نيست. لذا انتظار مي‌رود تبادل نظرهاي دو موسسه به شناسائي ظرفيت‌ها و زمينه‌هاي جديد همكاري‌هاي سياسي،اقتصادي و فرهنگي و ارائه راهكارهاي نو براي گسترش هرچه بيشتر روابط دو كشور کمک نماید. ازسوي ديگر لازم است مشكلات موجود در روابط نیز در این سلسه مباحث مورد آسيب شناسي قرار گرفته و پيشنهادات لازم براي رفع آنها ارائه گردد.
در كنار روابط دوجانبه مناسب است مباحث اينگونه نشست‌ها به سمت كلان نگري در روابط منطقه‌اي و بین‌المللی از طریق پیشنهاد نقشه راهي با هدف برون رفت از مشکلات و اختلافات منطقه‌اي و كمك به پیشرفت و رفاه کشورهای منطقه سوق پیدا کند. پیشرفت در منطقه مستلزم تلاش مشترک جمعی کشورهای منطقه با بهره‌گیری ازسارزوکارهای مدرن و استفاده بهينه از منابع طبیعی و انسانی موجود درمنطقه است.
واقعيت امروز اين است كه منطقه ما بصورت خاص و قاره كهن آسيا بصورت عام فاقد سازوکار منطقه‌ای مناسب برای پیشرفت جمعی می‌باشد و از سازوکارهای منطقه‌اي موجود نیز بدلیل مشکلات و بعضا اختلافات بين اعضا استفاده لازم بعمل نمی‌آید.
در فضای کنونی حاکم بر روابط بین‌الملل و بن‌بست رویکرد تک قطبی و یک جانبه گرائی و عدم توان قدرتها و سازمانهای فرامنطقه‌ای برای پاسخگوئی به نیازهای دیگر مناطق، بنظر می‌رسد منطقه‌گرائی در قالب همگرائي آسيائي راه حل مناسبی است تا با تکیه بر مشترکات منطقه‌ای و آسیائی از طریق نهادینه کردن همکاریهاي بين سازمانهاي منطقه‌اي موجود و در كوتاه مدت و حركت به سوي ایجاد ساختاری فراگیر يعني اتحاديه آسيايي در ميان‌مدت و بلندمدت بستر لازم را برای تعالی ورفاه ملتهای منطقه فراهم آورد .
هموارساختن راه برا ي حركت جمعي درمسير همگرايي منطقه‌ای و آسيائي در قدم نخست نيازمند يافتن پاسخ به چالشها و اختلافات موجود در روابط میان کشورهای منطقه است. بحران امنيتي ناشي از معضل افغانستان و پاكستان ازجمله چالشهاي مشترك ایران و هند در غرب آسيا مي باشد كه حل وفصل آن درگرو یافتن راهی برای حل اختلافات تاریخی افغانستان و پاکستان و نیز همكاريهاي منسجم منطقه اي است . عدم حل مشکلات ایندو کشوردر 6دهه گذشته و روي آوردن بعضي كشورها به راه‌حل‌هاي نامناسب ، به بحران بزرگتر افراط گرائی انجامیده است که حاصل قرائت انحرافی از اسلام است. عدم مهار این معضل، قاره آسیا را در آینده با عدم امنيت و ثبات شديدتري مواجه خواهد ساخت. ازدیگر نمونه‌های اختلافات تاریخی در این منطقه، اختلافات هند و پاکستان است. حل و فصل مرضی الطرفینی این مشکلات منطبق با خواست مردم دو كشور، می تواند با ایجاد ثبات و آرامش، نه‌تنها زمینه‌هاي وسيعتر پيشرفت دو کشور را از طریق بهره گیری ازظرفیت‌ها و منافع مشترک فراهم آورد ، بلکه به تعامل وسيع‌تر کشورهای منطقه بیانجامد.
فقدان ساختار امنيتي منطقه‌ای و آسيائي باعث شده است تا بيگانگان ازآن سوي آتلانتيك حضور خود در را منطقه توجيه كنند. اگرچه حضور نیروهای نظامی چند ملیتی خود موجد بحران پيچيده تري درمنطقه شده و تروريزم، ناامنی و بی ثباتی هشداردهنده درمنطقه را دامن زده است.
جمهوری اسلامی ایران و هند می‌توانند با تکیه برظرفیت‌های ملی، و جایگاه منطقه‌ای و بین‌المللی خود درجهت کمک به ایجاد ساختار جدید منطقه‌ای و آسیائی، همکاری منسجمی را سامان دهند. جایگاه منقطه ای و بین‌المللی هند در کنار توانمندیهای این کشور بویژه ظرفیت‌های اقتصادی و تکنولوژیک آن، در کنار موقعیت ژئوپلیتیک و نقش موثر جمهوری اسلامی ایران در حل و فصل معضلات منطقه‌ای و منابع غني و ظرفیت‌های فني و اقتصادی آْن ازجمله در بخش انرژی وحمل ونقل می‌تواند در طراحی ساختار فراگیر فوق مفید واقع شود.
این شرایط و ظرفيت‌هاي متقابل ایجاب می‌کند كه ارتباطات دو کشور، با نگاهي مستقل و فارغ از رويكردهاي قدرتهاي فرامنطقه‌اي در سطوح و زمينه‌هاي مختلف بمنظور تقویت و تحکیم همکاریها افزایش یابد. بدیهی است رایزنیهای منظم مقامات عالیرتبه دو کشور در این راستا تسهیل کننده خواهد بود.
درپایان بار دیگر ضمن ابراز مسرت از برگزاری اين میزگرد مشترک امیدوارم دو مؤسسه بتوانند به طور منظم و مستمر تبادل نظر مثمرثمری را در راستای توسعه و تعمیق روابط دو کشور در عرصه‌های دوجانبه ، منطقه‌ای و بین‌الملی داشته باشند.

ازحوصله و توجه شما تشکرمی کنم.

تاریخ انتشار: 23 تير 1388 | نسخه قابل چاپ